Forord
Denne boka er resultatet av eit arbeid som starta våren 2002 ved at Lesja kommune tok kontakt med Arnfinn Kjelland med tanke på å tilrettelegge element frå «bygdebokarkivet» for publikum gjennom det studiesenteret som var under oppbygging. Arnfinn Kjelland var redaktør og forfattar av Bygdebok for Lesja, eit bygdebokprosjekt som vart fullført i 1996 med utgjevinga av det tredje og siste bindet av gards- og slektshistoria for Lesja. Det var gjennom dette arbeidet det såkalla «bygdebokarkivet» vart oppbygd.«Bygdebokarkivet» er ikkje eit arkiv i eigentleg forstand. Det er delvis eit arkiv over originalt stoff samla inn direkte for prosjektet, men hovuddelen av innhaldet er avskrifter og kopiar av dokument i offentlege arkiv eller privat eige.I bygdebokarkivet fanst det ei relativt stor samling av eldre fotografi. Dei vart samla inn med tanke på bruk i gards- og slektshistoria. (sjå nærare om dei s. 16–18). Dette materialet var spesielt godt eigna til å bearbeide for publisering. I 2002 vart det sett i gang eit prosjekt som gjekk ut på å skanne inn negativa frå innsamlingane og dataregistrere informasjonen for publisering på Internett. Prosjektet fekk støtte frå ABM-utvikling («Arkiv-Bibliotek-Museum», eit organ for å støtte denne sektoren), men støtta var ikkje tilstrekkeleg til at ein fekk gått gjennom alle dei innsamla bilda. Det er bakgrunnen for at det i 2003 vart vedteke eit kommunalt prosjekt der ein skulle lage eit nytt bind i bygdebokserien med utgangspunkt i bildesamlingane og med Kjelland som redaktør og forfattar. Snøhetta forlag a.s fekk ansvaret for å administrere bildebehandlinga og produsere boka.Like før jul 2003 sette kommunen ned ei nemnd for prosjektet. Oddvar Romundset vart leiar i nemnda, og elles var Hans Enstad, Tor Einbu, Rolf Sørumgård, Bjørg Einbu og John Olsen med. Nemnda hadde fyrste møtet 7. januar 2004. Frå starten deltok Bjørn Johan Traasdahl frå studiesenteret i arbeidet. Bjarne Fossøy frå Snøhetta forlag har heile tida følgt opp det praktiske arbeidet med bildebehandling. Frå våren 2004 var bygdeboknemnda i arbeid m.a. med å organisere supplerande innsamling av informasjon til ein god del av bilda og å gje innspel til arbeidet med å disponere boka.Tor Einbu gjekk ut av nemnda våren 2005 da han vart vekependlar. Frå våren 2007 kom han inn att som medforfattar av delar av boka.Nemnda vil takke alle som som har stilt bildesamlingane sine til disposisjon for bygdeboka. Vidare vil vi takke alle som har hjelpt oss med å samle inn informasjon om bilda. Utan dei mange lokalkjende informantane ville boka blitt mykje fattigare. Vi vil også takke kommunen for stor velvilje for prosjektet, og for at kommunen har sikra dei bildesamlingane vi har arbeidd med for framtida. Etter vårt skjønn er det eit stort og viktig kulturvernarbeid og ein viktig dokumentasjon av fortida for komande slekter. Til slutt vil vi rette ein stor takk til redaktør og forfattar Arnfinn Kjelland, medforfattar Tor Einbu og Snøhetta forlag ved Bjarne Fossøy. Saman rår dei over kompetanse som er uunnverleg for å kunne realisere eit prosjekt som dette, og dei har alle lagt ned eit arbeid som går langt utover den kommersi­elle delen av bokutgjevinga.Lesja 8. november 2008,Bygdeboknemnda

Forord frå redaksjonen
Med dette leverer vi frå oss denne boka om foto og fotografering i Lesja fram til 1950-åra. Ho er resultat av ein relativt langdryg prosess frå arbeidet med å planlegge prosjektet starta i 2001, og drøftingane av korleis boka skulle utformast kom i gang i 2004. Det var naturleg å sjå etter liknande bokutgjevingar frå andre delar av landet, men vi fann ikkje noko med heilt det same utgangspunktet. Andre prosjekt har enten hatt som utgangspunkt meir eller mindre komplette arkiv etter ein eller fleire fotografar eller foto samla inn etter andre systematiske prinsipp. Enklare bildebøker der ein berre har teke med bilde med meir eller mindre fullstendige bildetekster som einaste innhald så vi tidleg bort frå.Vi gjer s. 16–18 og s. 52–53 greie for kjeldegrunnlaget og prinsippa som er lagt til grunn for arbeidet. Konklusjonen vart at boka både skulle ha kronologiske og tematiske kapittel. I dei kronologiske skulle daterte bilde synest fram og drøftast både i lys av nokre hovudtrekk i den allmenne bygdehistoria og den fototeknologiske utviklinga. Dette er gjort i to større kapittel som delar den hundreårsbolken vi tek for oss i to delar. Skiljet har vi sett i fyrste tiåret på 1900-talet. Da skjedde det fleire viktige hendingar både i bygdehistoria og i fotohistoria.Tematisk har vi så supplert framstillinga med tre kapittel. Kapittel fire handlar om amatørfotografane. Kapittel fem tek for seg profesjonelle fotografar og dokumentasjonsfotografering. Kapittel seks er nærast ei «oppsamling» for tema det er ein del bilde til, men som ikkje passa inn i dei andre kapittel.Vi kom til at det var nødvendig å skrive eit relativt omfattande innleiings­kapittel med vekt på den generelle fotohistoriske utviklinga. Til dette er det prøvd å knyte bilde frå Lesja i den grad det har vore muleg.Etter at Tor Einbu kom inn som medforfattar vart så skrivinga fordelt slik at han har skrive avsnittet i innleiingskapitlet om bildekomposisjon (s. 45-52), heile kapittel fire og avsnitta om Hans H. Joramo og Einar Wikran i kapittel fem. Resten av teksten er skrive av Arnfinn Kjelland, som òg har redaktøransvaret. Forfattarane vil takke bygdeboknemnda og Bjarne Fossøy på Snøhetta forlag a.s for eit godt samarbeid gjennom prosjektet. Takk òg til dei mange som har hjelpt oss med namn, dateringar og andre opplysningar om bilde der dette mangla.

Volda / Lesja, 8. november 2008,
Arnfinn Kjelland og Tor Einbu

Detaljert innhaldsliste