Tømmerfløyting i Gudbrandsdalen
T_floyting.jpg (19027 bytes)

Av Audun Høgbrenna

Utgitt 1999

231 sider

ISBN 82-91375-11-9

Pris: kr 228,-

Bestill boka

Omslagsfoto: Bjarne Fossøy. Framsida: Ein del av mannskapet i fløytinga mellom Lora og Lesjaverk ca. 1959.

 

Litt bakgrunnsinformasjon

Dei årvisse tømmermengdene blir ikkje meir slege ut i flaumstore vår-elvar. Tusener av fløytarbål har slokna for godt, fløytarhaken og neverskrukka har tent ut. Men enno lever minnene frå hogst og fløytarliv, ofte med livet som innsats.

Forfattaren har møtt dei siste av slitarane. Audun Høgbrenna har teikna ned eit bilete av slit og armod som er utenkjande i dag. Han tek oss med til det gamle koie-livet, hogst og barking i vinterkalden. Vi følgjer tømmeret frå Lesjaskog og Skjåk til Lillehammer lense, vi ser lunnane som set seg fast i dei mange juv.

Det slitsame arbeidet i skogen og vårfløytinga i dei mange elvane utgjer ein kultur som lett kunne gå i gløymeboka.

Audun Høgbrenna har skrive ned dette før det vart for seint!

Forord

Det gamle skogsarbeidet og tømmerfløytinga, var yrke som i ettertid har fått eit visst romantisk skjær over seg. Når vi nå om ikkje så lenge går inn i år 2000, og er komne langt inn i dataalderen, der omtrent alle er eigar av eit kontorbord med eit eller anna knappestyrt dataanlegg, kan vel tankane og draumane gå ut gjennom vindauga og innover dei store skogane. Der var det at den gamle skogsarbeidaren, når dagen var endt, kraup til sengs i ei eller anna vesal skogskoie. Eit fritt liv? Ja, det var det nok, skogsarbeidaren hadde arbeidet sitt i friluft med naturen som næraste granne. Utover i denne boka vil eg ta fram vilkår og realitetar frå det gamle skogsarbeidet, og prøve å gjeva eit visst inntrykk av kva den gamle skogsarbeidaren måtte tåle av slit og strev for å greie seg.

Skogsfolk og fløytarar frå nærsagt heile Gudbrandsdalen er med og fortel om sine opplevingar, og om opplevingar som folk føre dei har bore vidare frå far til son.

Det gamle skogsarbeidet og tømmerfløytinga var halde for å vera eit helsesamt og triveleg arbeid, og triveleg arbeid var det sjølvsagt. Men kor helsesamt det var å slite og fryse seg gjennom kalde vintrar med snø og is og dårleg med mat og klede eit heilt arbeidsliv i dårlege koier langt frå bygda, er noko anna. Om ein ikkje går lenger attende enn til barndomsåra mine i 1930-åra, var eldre folk mykje meir slitne og skrøpelege å sjå til, enn i dag. Det var ikkje vant om å høyre om blodslit og strev, gikt og plager, og skade etter tungt og hardt arbeid. Men det er så rart med det. Når åra går, og tida får arbeide med eit minne, blir gjerne både slit og strev, frost og harde dagar med arbeid frå gry til kveld både romantisk og trolsk, for den som høyrer på. Når den gamle giktbrotne kroken som låg på hogst innpå Espedalen, Imsdalen eller Murudalen, fortalte frå livet i skogen, slitet og strevet, fekk han eit lengselsfullt drag i ansiktet, og gav uttrykk for kor triveleg det var den gongen. Det er slik med oss menneske, vi vil gjerne attende til farne dagar. Nostalgien blir frodigare etter som åra trekkjer på. Det er vel heller ikkje så rart om den gamle slitaren drøymer seg attende til ungdomstida, da han sterk og spenstig svinga øksa i storskogen innpå Mugmoen i Murudalen ein vinter for 50 – 60 år sia. Det er slik tillaga her i verda, at slit og strev blir gløymt, men det gode og morosame lever vidare. Slik kan livet den gongen bli romantikk for den som høyrer på når oldingen fortel, med kløkt og lengsel, om det frie livet i skogen.

Takk til alle som har lånt ut bileta sine, og alle som har fortalt om sine opplevingar frå hogst og fløyting. Det er dykk som har gjort det mogleg å ta fram att ei snart borgløymt epoke i det gamle arbeidslivet.

Lesja i august 1999

Audun Høgbrenna

 

 

 

Innhald

Minne frå skog og elv i Gudbrandsdalen. 9

Fløytingsdammar og andre anlegg 14

Båtshaken 17

Klede, fløytarhabitten 20

Tømmerfløytinga i Gudbrandsdalen 25

Skogshusværet 31

Nokre av veteranane 31

Murudalen 40

Fløytarnatt, av Rolf Vang 43

Ein prat med Einar Broløkken 44

Grov skog 51

Fløytarprat i Nedre Heidal 57

Fløytarar frå Heidal frå 1956 til 1967 61

Ein arbeidsdag i skogen i eldre tid 63

Arbeid, koieliv og kameratskap 66

Fløyting frå Skjåk og Ottadalen 69

Fløytaropplevingar sommaren 1910 – 1911 74

Fløytarminne frå Skjåk 79

Bydrift og grovt tømmer 82

Fløyting frå Vågå 90

Trekk frå fløytingsepoka 100

Kaldt og slitsamt men triveleg lell 105

Husbonden 109

Kontrollsystemet 121

Elvene i Ringebu 129

Fløytarliv ved Frya 134

Den gøymde dalen. Imsdalen hogst og fløyting 144

Vinstra var ikkje til å spøke med 148

På skogsarbeid i Kvikne-Skåbutraktene i 1950 åra 152

Fløyting frå Lesja – Lesjaverk 159

Lågenfløytarane går til filmen 176

Plukkhogst og andre småplukk 189

Gausavassdraget 199

Ulykker 214

Lillehammer lense 217

Merkekart 228

Siste fløytarbålet 229

Kjelder 230